Üretkenlik artışı için çalışma saatlerinin ve emek yoğunluğunun yükseltilmesi dışında bir yol kalmıyor demektir. Sermaye çevrelerinin reform talebinin üretim sürecindeki karşılığı tam da bu durum. Hükümetin “kiralık işçilik” tasarısını Meclis’e göndermesinin iktisadi gerekçesi de aynı, yani emek yoğunluğunun artırılması yoluyla verimliliğin artırılması

2015 yılını kapsayan resmi verilerin yayınlanması, işçi sınıfının ücret, çalışma saati, verimlilik, örgütlenme gibi maddi koşullarının nasıl bir seyir izlediğini ortaya koymamıza imkan veriyor.

Verilerin başlıca kaynağı, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Ücretler, üretim, istihdam, sigortasız çalışma, sabit sermaye büyüklüğü bakımından vazgeçilmez bir kaynak. Sonra Merkez Bankası’nın sanayi sektörü bilançoları, kapasite kullanımı gibi önemli istatistikleri var. İMKB’nin şirket bilançoları da vazgeçilmez bir kaynak. İSO’nun (İstanbul Sanayi Odası) sanayi sektörü ve büyük firmalara dair serileri de hem özgünlüğü hem de istatistik sonuçları kontrol etmemiz için kıymetli. Kalkınma Bakanlığı verileri de öyle. SGK verileri de ortalama ücret için dikkate alınması gereken bir kaynak. Sendikalara gelince, milyonlarca liralık işçi aidat fonlarına rağmen, “açlık ve yoksulluk sınırı” dışında laf kalabalığı, aşırılmış istatistikler dışında”özgün veri” bulmamız mucize. Sendikalardan (Türk-İş) edindiğimiz tek özgün veri kamu toplu sözleşmeleri. Bu verilerden hareketle ortalama ücret serisini kontrol etme imkanı bulabildik.

Verilerin hemen tamamındaki yöntem sorunu, hesaplama hataları ve nihayet benzer seriler arasındaki tutarsızlıkları tümüyle telafi etmek mümkün olamazdı. Bu nedenle verilerin gerçeğin tamamını değil belli bir kısmını yansıttığını ve bu haliyle genel eğilimleri ortaya koyduğunu dikkate almak gerekir.

1. Ücretler geriliyor

2015 yılında sanayi sektöründe işçi başına ücretler reel olarak, (fiyat artışlarının etkisinden arındırılmış) yüzde 1,5 oranında azaldı.

Sanayide kayıt dışı istihdam edilen yaklaşık 1,5 milyon işçinin ücretindeki düşüş daha belirgin, yaklaşık yüzde 5 oranında.

Sigortalı çalışan (3,8 milyon işçi) sanayi işçilerinin 2015 yılı ücret düzeyi hemen hemen değişmedi (Binde 5 oranında bir azalma söz konusu).