Cuma, Ocak 27, 2023

Yerelden küresele, küreselden yerele giden yolda “eşitlik”

Ayşe Kaşıkırık
Ayşe Kaşıkırık
Ayşe Kaşıkırık, 1988 İstanbul’da doğdu. 2012 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Mühendisliği’nden onur derecesiyle mezun oldu. 2017’de İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde (SBE) Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi yüksek lisans programını “Cinsiyet Eşitlikçi Perspektifle Belediye Bütçeleri: Fatih Belediyesi” konulu tezi ile tamamladı. İstanbul Üniversitesi SBE’de Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programında doktora eğitiminde tez aşamasındadır. 2013-2016 yılları arasında TÜBİTAK’ta araştırmacı olarak görev aldı. 2017-2020 yılları arasında KA.DER’de (Kadın Adayları Destekleme Derneği) projeler koordinatörü olarak, kadın dostu kentler, toplumsal cinsiyet eşitliği, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve kadınların eşit temsili odağında projeler yürüttü. 10 yılı aşkın mesleki hayatında ulusal ve uluslararası 25’ten fazla proje yönetti. Kadın çalışmaları, kent politikaları, sosyal politikalar, toplumsal cinsiyet eşitliği ve yerel yönetimler alanındaki akademik çalışmalarını ve projelerini bağımsız araştırmacı olarak sürdürmektedir. Bu alanlardaki raporları ve makaleleri çeşitli bilimsel dergilerde yayımlandı. “Daha eşitlikçi ve kapsayıcı bir dünya mümkün!” düşüncesinden hareketle, Nisan 2021’de, bağımsız bir sivil toplum kuruluşu olan “Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı (KAPI)”nı kurdu. Özgün projeler üreterek, araştırmalar yaparak, yayınlar ve raporlar hazırlamayı hedefliyor. Böylelikle, toplumun tüm kırılgan kesimlerinin birbirinden öğrenmesine, güçlenmesine ve dayanışmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Kadınların siyasette görünür olmasının, sesinin ve sözünün daha gür duyulmasının yolu yerel düzeyden geçiyor. Bu bağlamda, en küçük yönetsel birim olan muhtarlık kurumu kadınların siyasete giriş kapısıdır.

Mahalleden başlayarak kentimizde, ülkemizde, bölgemizde ve dünyamızda “eşitliğe” her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyuyoruz! Peki mahalleden şehre, köyden kente, yerelden küresele eşitlik nasıl mümkün olur? Yerelden küresele, küreselden yerele eşitliği nasıl inşa edebiliriz ve kalıcı olarak örgütleyebiliriz?

Küresel eşitliğe giden yolun taşları yerelde döşeniyor. Yerel düzeyde sağlanan eşitlik, küresel eşitliğe ilmek ilmek katkı sunuyor. Yerelde eşitlikten, kapsayıcılıktan, çeşitlilikten, insan haklarından ve adaletten bahsediyorsak öncelikle “temsilde eşitlik” ilkesini göz önünde bulundurmak gerekiyor. Nihayetinde nüfusun yarısının potansiyelini görmezden gelerek veya göz ardı ederek eşitliğin sağlanması ve kapsayıcı bir toplumun inşası mümkün değil.

Şüphesiz yerel siyasetin kalitesi eşit temsille zenginleşiyor ve güçleniyor; kısacası yerel siyasetin kapsayıcılığı artıyor ve daha demokratik bir zemine kavuşuyor.

KÜRESEL SORUNLARA MAHALLİ ÇÖZÜMLER!

Pandemi döneminde -bir kez daha- küresel sorunların çözümünün yerelde olduğunu hep birlikte deneyimledik. Gerek köy muhtarlarının gerekse mahalle muhtarlarının yerel sorunların çözümündeki öncü rolüne defalarca şahit olduk. Mahalle hayatının, komşuluk ilişkilerinin ve dayanışma kültürünün ön plana çıktığı bu dönemde kadın liderlerin çoğalması gerektiğini gözlemledik. Kadın muhtarların mahallelerinde yarattığı katma değerlere ve pratik çözümlere tanık olduk [1].

En nihayetinde, küresel sorunların çözümünün mahalleden geçtiği aşikardır.

EŞİTLİK MAHALLEDE BAŞLAR!

Mahalleler hem eşitliğin inşa edildiği kamusal alanlardır hem de kadınların siyasete giriş kapısıdır. Muhtarlık kurumu insanların her an ulaşabilecekleri, halkla iç içe olan, halka en yakın ve erişilebilir -Türkiye’ye özgü- yönetsel birimlerdir. Partiler üstü bir bakış açısıyla- siyasi partiye bağlı kalmadan- seçilen muhtarlar aynı zamanda yerel demokrasinin mihenk taşıdır.

Unutmayalım, eşitlik mahallede başlar. Kimsenin geride kalmadığı, eşit ve kapsayıcı mahalleler için daha çok kadın muhtar olmalı. Bu eşitliği sağlamak seçmenler olarak bizim de elimizde.

Kadınların siyasette görünür olmasının, sesinin ve sözünün daha gür duyulmasının yolu yerel düzeyden geçiyor. Bu bağlamda, en küçük yönetsel birim olan muhtarlık kurumu kadınların siyasete giriş kapısıdır. Demokrasinin zincirinin ilk halkası ve yerelin kılcal damarı olan muhtarlık kurumlarında kadın temsili çok az. İstatistikler eşit temsilden fersah fersah uzakta olduğumuzu ortaya koyuyor. Türkiye’de kadın muhtar olanı %3, diğer bir deyişle her 100 muhtardan sadece 3’ü kadın. Kadın muhtar oranı bölgesel olarak da değişkenlik arz ediyor. Örneğin, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde kadın muhtar oranı %3’ten bile daha az! Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde toplam 36 kadın muhtarı var, yani kadın muhtar oranı sadece %0,6. Doğu Anadolu Bölgesi’nde ise kadınlar sadece %1 oranında muhtarlık kurumlarında temsil ediliyor [2].

Türkiye genelinde kadın muhtar sayısı en yüksek olan iller aynı zamanda nüfusun da en yoğun olduğu iller [3]:

  1. İstanbul (kadın muhtar oranı %18,5)
  2. İzmir (kadın muhtar oranı %9,5)
  3. Ankara (kadın muhtar oranı %8,9)

Rakamların gösterdiği üzere, eşit temsili daha mahallede başlatamıyoruz. Kadın muhtar oranının en yüksek olduğu ilk 3 ilde dahi temsilde eşitlik sağlanamıyor. Dolayısıyla, kadınların kamusal alanlardaki eksik temsil sorunu ilk olarak mahallede ortaya çıkıyor ve halka halka ulusal düzeye kadar tüm kademelere yansıyor.

Durum çok vahim ve kaybedecek zamanımız yok! 2024 yerel seçimlerine 1,5 yıl kaldı. Bugünden itibaren mahalleden başlayarak yerel yönetimlerin tüm kademelerinde (belediye başkanlığı, il genel meclis üyeliği, belediye meclis üyeliği) daha çok kadın aday çıkması, kadınların seçilebilir yerlerden ve sıralardan aday gösterilmesi ve kadın adayların seçilmesi için var gücümüzle çalışmalıyız.

Unutmayalım, eşitlik mahallede başlar. Kimsenin geride kalmadığı, eşit ve kapsayıcı mahalleler için daha çok kadın muhtar olmalı. Bu eşitliği sağlamak seçmenler olarak bizim de elimizde. Önümüzdeki yerel seçimlerde durumu eşitlemek, daha eşit ve kapsayıcı mahallelere bir kapı açmak istiyorsak oyumuzu kadın adaylardan yana kullanmalıyız. Dayanışmayı adım adım örgütlemeliyiz [4].

Ezcümle, yerelden küresele ve küreselden yerele eşitliğin yolu “mahalleden” geçiyor!

Kaynakça

[1] Kaşıkırık, A. ve Dokuzcan, H. (2021). Küresel Sorunlara Mahalli Çözümler: Katılımcı Perspektifle Salgına Dirençli Mahalleler İnşa Etmek. Uluslararası Eşitlik Politikası Dergisi, 1 (1), 20-31. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uepd/issue/68786/1083375

[2] Kaşıkırık, A. (2022). Rol Model Kadınlar: Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Muhtar Kadınlar, EUropean Journal of Managerial Research (EUJMR), 6 (10), 149-164. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eujmr/issue/72389/1128507.

[3] Türkiye Muhtarlar Konfederasyonu, 2021.

[4] Kaşıkırık, A. ve Dokuzcan, H. (2022). Kadınların Yerel Yönetimlere Giriş Kapısı “Muhtarlık” Kurumu: Bir Kapı’da Sen Aç Kampanyası Örneği. Kent ve Çevre Araştırmaları Dergisi, 4 (1), 4-16. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yykentcevre/issue/72145/1053611.

PolitikYol'da yayınlanan yazılar her gün öğlen mailinizde!

Ayşe Kaşıkırık
Ayşe Kaşıkırık
Ayşe Kaşıkırık, 1988 İstanbul’da doğdu. 2012 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Mühendisliği’nden onur derecesiyle mezun oldu. 2017’de İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde (SBE) Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi yüksek lisans programını “Cinsiyet Eşitlikçi Perspektifle Belediye Bütçeleri: Fatih Belediyesi” konulu tezi ile tamamladı. İstanbul Üniversitesi SBE’de Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programında doktora eğitiminde tez aşamasındadır. 2013-2016 yılları arasında TÜBİTAK’ta araştırmacı olarak görev aldı. 2017-2020 yılları arasında KA.DER’de (Kadın Adayları Destekleme Derneği) projeler koordinatörü olarak, kadın dostu kentler, toplumsal cinsiyet eşitliği, toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme ve kadınların eşit temsili odağında projeler yürüttü. 10 yılı aşkın mesleki hayatında ulusal ve uluslararası 25’ten fazla proje yönetti. Kadın çalışmaları, kent politikaları, sosyal politikalar, toplumsal cinsiyet eşitliği ve yerel yönetimler alanındaki akademik çalışmalarını ve projelerini bağımsız araştırmacı olarak sürdürmektedir. Bu alanlardaki raporları ve makaleleri çeşitli bilimsel dergilerde yayımlandı. “Daha eşitlikçi ve kapsayıcı bir dünya mümkün!” düşüncesinden hareketle, Nisan 2021’de, bağımsız bir sivil toplum kuruluşu olan “Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı (KAPI)”nı kurdu. Özgün projeler üreterek, araştırmalar yaparak, yayınlar ve raporlar hazırlamayı hedefliyor. Böylelikle, toplumun tüm kırılgan kesimlerinin birbirinden öğrenmesine, güçlenmesine ve dayanışmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor.
spot_img
PolitiYol Telegram'da
PolitikYol.com Podcast

GÜNÜN YAZILARI

SÖYLEŞİLER

SOSYAL MEDYA

13,609BeğenenlerBeğen
10,160TakipçilerTakip Et
53,797TakipçilerTakip Et
9,354AboneAbone Ol

GÜNDEM

ÇEVİRİLER

Bir Cevap Yazın

YAZARIN DİĞER YAZILARI