Perşembe, Şubat 29, 2024

Kan sulandırıcı kullananları beslenmelerinde dikkat etmesi gerekenler

Banu Salman
Banu Salman
Dr. Banu Salman, 1976 yılında Ankara’da doğdu. 1998 yılında Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünden mezun olarak diyetisyen ünvanını, 2007 yılında Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde yüksek lisansını tamamlayarak bilim uzmanlığını ve ardından Doğu Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi doktora programını tamamlayarak da doktor ünvanını aldı. 2000-2010 yılları arasında Ankara Özel Güven Hastanesi Beslenme Bölüm Başkanılığını yürüttü. Amerika Harvard Üniversitesi’nde; 2010-2014 yılları arasında “Lifestyle Medicine Tools For Promoting Healthy Change”, “Treatment of Obesity “ ve “Obesity and Diet” konularında eğitimler aldı. 2012-2020 yılları arasında Doğu Akdeniz Üniversitesi, Biruni Üniversitesi ve Yüksek İhtisas üniversitesi’nde misafir öğretim görevlisi olarak verdiği derslerle genç meslektaşlarının yetiştirilmesinde görev aldı. Günümüzde ise, 2010 yılında kurmuş olduğu olduğu danışmanlık merkezinde hasta/danışan kabulüne devam etmekte, yurt içi ve yurt dışı firmaların kurumsal beslenme danışmanlıklarını yürütmektedir.

Kan sulandırıcı ilaçların etkin çalışması için, aldığınız K vitamini miktarının tutarlılık göstermesi gerekmektedir. Aldığınız K vitamini düzeyinin birden artması ilacın etkisini azaltacağı gibi, K vitaminin alımının birden azalması ise etkisini fazlasıyla artıracaktır.  

Beslenme hayatımızın temeli ve devamlılığı için kuşkusuz en önemli etken. Ancak bazı besinler (sağlıklı da olsa) kullandığınız ilaçlardan dolayı sizin için son derece zararlı hale gelebilir. Bunlara en önemli örneklerden birisi ise “kan sulandırıcı ilaç” kullanan hastaların beslenme durumunun, aldıkları bu ilacın etkisini oldukça önemli oranda etkiliyor olması. Dolayısıyla tükettiğiniz besinler aldığınız tıbbi tedaviyi etkileyebilir. Bu yüzden kullandığınız ilaçla tükettiğiniz besin arasındaki etkileşimleri bilmeniz önemlidir. Bu nedenle kan sulandırıcı kullanan bireylerin bu ilacı kullanırken beslenmelerinde dikkat etmeleri gereken önemli noktalar vardır.

Kan sulandırıcılar (warfarin grubu-coumadin vb) size; kanınızda pıhtı oluşumunu önlemek amacıyla verilmektedir. Bu ilaçlar, kanın pıhtılaşmasını azaltarak, kanın incelmesine yardımcı olur ve sağlık problemlerine yakalanma riskinizi ortadan kaldırır. Warfarin grubu ilaçlar bu etkisini K vitamininin phtılaşmaya etkisini baskılayarak gösterdiğinden aşırı miktarda K vitamini içeren gıdaların alınması da ilacın etkisini azaltır. Bu nedenle yüksek dozda K vitamini içeren besinlerin günlük miktarını azaltmak faydalı olacaktır.

International Normalized Ratio (INR) ve Prothrombin Zamanı (PT) kanın pıhtılaşma zamanını gösteren kan değerleridir. Kanda pıhtılaşma riski fazla olan bireylere kan sulandırıcı ilaçlar başlanarak kanın pıhtılaşma zamanı uzatılır. Ve böylece INR ve PT değerlerinizin olması gereken aralığa gelmesi sağlanır.

 

Kanın Pıhtılaşma zamanını uygun düzeyde tutmak için;

  • İlacınızı her gün aynı zamanda ve doktorunuzun önerdiği dozda alınız.
  • Kan INR ve PT değerlerinizi düzenli olarak kontrol ettiriniz. Doktorunuzun sizden istediği kan tahlillerinizi yaptırmayı kesinlikle ihmal etmeyiniz.
  • Günlük K vitamini alımınızı dengede tutunuz.
  • İlacı kullandığınız sürece bir “beslenme ve diyet uzmanından” beslenmenizle ilgili destek alınız.

 

Kan Sulandırıcı İlaç Kullanırken Diyetimde Nelere Dikkat Etmeliyim?

Bazı besinler kullandığınız ilacın etki mekanizmasını değiştirebilir. Tıpkı K vitamininde olduğu gibi. Çünkü K vitamini kanın pıhtılaşmasında rol almaktadır ve kan sulandırıcılar ile ters ilişki içindedir. Dolayısıyla, kan sulandırıcı ilaçların etkin çalışması için, aldığınız K vitamini miktarının tutarlılık göstermesi gerekmektedir. Aldığınız K vitamini düzeyinin birden artması ilacın etkisini azaltacağı gibi, K vitaminin alımının birden azalması ise etkisini fazlasıyla artıracaktır. K vitaminini yüksek miktarda içeren yiyecekleri tüketmeniz yasak değildir ancak yapmanız gereken bu besinleri günlük bir porsiyondan fazla tüketmemeniz veya bu yiyeceklerin tüketim miktarını hep aynı düzeyde tutmanızdır. Keza yapılan bazı çalışmalar günde 100 µg a kadar K vitamini alımının kan sulandırıcı ilaçla alınan tedaviyi önemli ölçüde etkilemediğini göstermektedir. Bu nedenle yüksek doz K vitamini içeren besinlerin günde 1 porsiyondan fazla tüketilmemesi yeterli olacaktır.

 

Yüksek dozda K vitamini içeren gıdalar: Lahana, ıspanak, pazı, maydanoz, semizotu, kıvırcık, marul, leblebi, karaciğer, yeşil çay, brokoli, Brüksel lahanası, şalgam, balık yağı.

Orta dozda K vitamini içeren gıdalar: Kuşkonmaz, karnabahar, peynir, bezelye, kahve, avakado,

Düşük dozda K vitamini içeren gıdalar: Kırmızı et, tavuk, yumurta, süt, ekmek, tereyağı, havuç, kereviz, mısır, yeşil fasulye, soğan, pirinç, domates, patates, biber, yerfıstığı, bal kabağı, elma, portakal, çilek.

 

Yoğurt ise içinde bulunan bakteriler ile bağırsaktan K vitamini yapımını arttır. Warfarin kullanan kişilerin günde 1- 2 su bardağından fazla yogurt tüketmemesinde fayda vardır..

 

Önemli İpuçları

 

  • K vitamini içeren gıdaları ne kadar ne sıklıkta tükettiğinize dikkat ediniz.
  • Yemek alışkanlıklarınızda büyük değişiklikler yağmayınız. Önemli değişiklikleri, doktorunuza ve beslenme uzmanınıza iletiniz.
  • Birçok beslenme destek ürünleri (vitamin, mineral hapları, bitkisel çay ve otlar v.b.) kanın pıhtılaşma zamanını değiştirebilir. Kan sulandırıcı kullanan bireyler için en güvenli yol doktorunuz veya beslenme uzmanınız önermedikçe bu tarz ürünleri kullanmamanızdır.
  • Kabuğu soyularak yenebilen meyve ve sebzeleri (Örneğin; elma, salatalık v.b.) kabuksuz olarak tüketmeye özen gösterin.
  • Özellikle tablet olarak E vitamini takviyesi kullanımına dikkat etmek gerekmektedir. E vitamini kanı sulandıran bir vitamindir. Aşırı miktarda E vitamini alımı kan sulandırıcı kullanan bireylerde aşırı kanamaya sebep olabilir. Eğer E vitamini kullanmanız gerekiyorsa uygun doz alımı için mutlaka doktorunuz veya beslenme uzmanınıza danışın.
  • Bazı antibiyotikler K vitamini düzeyini azaltabilirler ya da kan sulandırıcı ilacın aktivitesini etkileyebilirler. Bu yüzden antibiyotik kullanmaya başlamadan önce ilacınızın dozu veya K vitamini alımının düzenlenmesinin gerekip gerekmediği ile ilgili doktorunuzdan bilgi alınız.
  • Alkol, kan sulandırıcı ilaçların etkisini artırabileceğinden dolayı, aldığınız alkol miktarı günlük olarak bir kadehi geçmemesine ya da ilacı aldığınız sürece alkol tüketmemeye özen gösteriniz.

 

Sonuç olarak, yeterli ve dengeli beslenmeye devam ederken düzenli olarak kullandığımız ilaçlar ile besinlerin etkileşimlerinin farkında olmamız ve günlük beslenmemizi buna göre düzenlememiz son derece önemlidir. Kullandığınız ilaçlar ile beslenmenizin dengesini kurmak için beslenme uzmanınız ya da doktorunuzla görüşebilirsiniz.

Referanslar

  1. Türk Hematoloji Derneği, www.thd.org.tr
  2. Minighin E, et al. Warfarin drug interaction with vitamin K and other foodstuffs.Rev Chil Nutr 2020; 47(3): 470-477.

PolitikYol'da yayınlanan yazılar her gün öğlen mailinizde!

Banu Salman
Banu Salman
Dr. Banu Salman, 1976 yılında Ankara’da doğdu. 1998 yılında Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünden mezun olarak diyetisyen ünvanını, 2007 yılında Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde yüksek lisansını tamamlayarak bilim uzmanlığını ve ardından Doğu Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi doktora programını tamamlayarak da doktor ünvanını aldı. 2000-2010 yılları arasında Ankara Özel Güven Hastanesi Beslenme Bölüm Başkanılığını yürüttü. Amerika Harvard Üniversitesi’nde; 2010-2014 yılları arasında “Lifestyle Medicine Tools For Promoting Healthy Change”, “Treatment of Obesity “ ve “Obesity and Diet” konularında eğitimler aldı. 2012-2020 yılları arasında Doğu Akdeniz Üniversitesi, Biruni Üniversitesi ve Yüksek İhtisas üniversitesi’nde misafir öğretim görevlisi olarak verdiği derslerle genç meslektaşlarının yetiştirilmesinde görev aldı. Günümüzde ise, 2010 yılında kurmuş olduğu olduğu danışmanlık merkezinde hasta/danışan kabulüne devam etmekte, yurt içi ve yurt dışı firmaların kurumsal beslenme danışmanlıklarını yürütmektedir.
spot_img
PolitiYol Telegram'da
PolitikYol.com Podcast

GÜNÜN YAZILARI

SÖYLEŞİLER

SOSYAL MEDYA

13,609BeğenenlerBeğen
10,160TakipçilerTakip Et
60,616TakipçilerTakip Et
9,354AboneAbone Ol

GÜNDEM

ÇEVİRİLER

Bir Cevap Yazın

YAZARIN DİĞER YAZILARI