Chuck Palahniuk’un Tabu Kırıcılığı: Kimlikleri Terk Etme Kışkırtıcılığı

Yalın Alpay
Virgül, Akşam Kitap, Radikal Kitap gibi yayınlarda kitap eleştirileri yazdı. Tarih, siyaset, sanat ve ekonomi konularında çeşitli akademik dergilerde ve kitaplarda pek çok makalesi vardır. Varlık ve Rh Sanat dergilerinde sanat, Ot dergisinde popüler kültür, Andante dergisinde klasik müzik üzerine yazıyor. Sanat, ekonomi ve siyaset konularında yayınlanmış on kitabı ve üç ulusal ödülü vardır. Çeşitli kanallarda, televizyon programları yapmaktadır.

Palahniuk’un ilk dört romanını oluşturan karakterler “kendini aldatma” yanılgısını paramparça eden kişilerdir. Dövüş Kulübü’nün, Gösteri Peygamberi’nin, Görünmez Canavarlar’ın karakterleri kendilerini ilk fırsatta yıkarlar ve başka kişilere dönüşmek için fırsat kollarlar.

Yirminci yüzyılın en önemli filozoflarından Sartre’ın ortaya koyduğu çarpıcı kavramlardan birisi “kendini aldatma”dır. Sartre bu kavramla kişinin kendisini sonsuz kez icat edebilecekken, tek bir kimliğe sıkı sıkıya bağlı kalmasını ve böyle yaparak diğer tüm kendini kurma olasılıklarını reddetmesini anlatır. Chuck Palahniuk’un ilk dört romanını oluşturan karakterleri tam da insanın kendi eliyle kendi özgürlüğünü elinden alan “kendini aldatma” yanılgısını paramparça eden kişilerdir. Dövüş Kulübü‘nün, Gösteri Peygamberi‘nin, Görünmez Canavarlar‘ın ve Tıkanma‘nın karakterleri kendilerini ilk fırsatta yıkarlar ve başka kişilere dönüşmek için fırsat kollarlar. Güzel kadınlar çirkinleşmek için kendilerini suratlarından vurur, yakışıklı erkekler cinsiyet değiştirir, zenginleşen ve kariyer yapan kişiler kendi evlerine bomba koyarak tüm yaşamlarını ve birikimlerini sıfırlar. Kendilerini tanımlayan en kuvvetli özelliklerine saldırır Palahniuk’un ilk romanlarının kahramanları ve kimliklerini yeniden ve yeniden icat ederler. İlk dönem Palahniuk’da insanın bir özü yoktur ve kişi kendi özünü kendisi yaratmaktadır. Üstelik bu süreç ömür boyunca yenilenmekte ve hiç dinmemektedir.

PALAHNİUK’UN İTİLMİŞ KAHRAMANLARI

Dünyanın yok saydığı kişilerin hayatlarına giriyoruz Palahniuk evreninde: Her gün gazetelerden okuduğumuz fakat güvenlikli orta sınıf yaşamlarımızda neredeyse hiç karşılaşmak zorunda kalmadığımız kişilerle tanışıyoruz. Çift kişilikli sadomazoşistler, anarşistler, neo-faşistler, seks bağımlıları, restoranlarda boğulma taklidi yaparak para kazananlar, tarikat üyeliğinden, Hollywood yıldızlığına yükselenler, transseksüeller, porno yıldızları, zevk almak için kendi bedenini hırpalayanlar, hayalperestler, uyuşturucu bağımlıları…

İşte Palahniuk’un kahramanları toplumun nadiren kaleme alınmış bireyleri; her bir kahraman toplumsal bir antitez, her bir karakter toplumsal bir dışkı. Anlatılan her öykü, toplumsal itilmişlerin ağızlarından bir küfür gibi fırlıyor. Edepsiz hazlarla kendilerini yıkan insanların kalemidir Chuck Palahniuk. Bu evrende her insan, kendi kendini yok etmeye çalışan bir mutsuz. Yaşamak bu hayatlarda o kadar berbat ki, tek kurtuluş birkaç dakikalık seks aralıkları, kokain kafası ya da kan dökmek: Acıya ufak bir ara ve yeniden iğrenç yaşama dönüş. Bu evrende acı içindeyiz ve yapayalnızız…

İnançsız ve tutamaksız ilk dönem Palahniuk bireyleri, dünyanın tüm öğretilerine kapılarını kapatmışlardır. Onlar için bu dünya anlamsız, sevimsiz, gereksiz ve acılarla dolu bir hapishanedir. Toplumsal tüm bağlar; din, ahlak, toplumsal statü bu kahramanlar için anlamlarından sıyrılmış birer soyutlamadır, saçmadır ve anlamsızdır. Ünlü Fransız Varoluşçusu Albert Camus’nün absürd felsefesinin olumlu tavrı, Palahniuk’un kahramanlarında en olumsuz yöne savrulur. Yaşamı olumlayan pozitif Varoluşçuluğun, yaşamı olumlamayan negatif Varoluşçuluğuna dönüşümüdür Palahniuk. Bununla birlikte Avusturyalı edebiyatçı Thomas Bernhard’ın eylemden tamamen soyutlanmış negatif varoluşçu kahramanlarının aksine, ABD’li Palahniuk’un negatif varoluşçu kahramanları sanki eylemlerden meydana getirilmiştir. Bernhard’ın kişileri kendilerini yıkan zihinsel süreçleri tamamlarken, Palahniuk’un kişileri kendilerini yok eden eylemsel süreçleri takip eder. Bu yüzden Bernhard’ın karakterleri çoğunlukla intihar ederken, Palahniuk’un karakterleri giderek fiziksel olarak eksilerek ya da dönüşerek yaşamlarına canlı ölüler gibi devam ederler.

DAHA FANTASTİK, DAHA YAPMACIK

Palahniuk’un Ninni ile başlayan ikinci döneminde ise bu özelliklerinden sıyrılan ve giderek fantastik öğelerle bezenmeye başlayan romanları kişiler için özel isimler kullanmaktan bile çekinmeye başlayarak bu kez kimlik değişimlerine değil, silik kimliklere odaklanmaktadır. Yeraltına bilerek ve isteyerek inen ilk dönem Palahniuk’un güçlü kişilikleri, yazarın ikinci döneminde güçsüzlüklerinden dolayı yeraltına düşmüş, itilmiş kişilerle yer değiştirmiştir. Edilgen ve kaderlerine mahkûm kalan yeni karakterler, ilk dönem Palahniuk karakterlerine göre daha yapmacık, daha fantastik ve daha taklittir.

Yalın Alpay
Virgül, Akşam Kitap, Radikal Kitap gibi yayınlarda kitap eleştirileri yazdı. Tarih, siyaset, sanat ve ekonomi konularında çeşitli akademik dergilerde ve kitaplarda pek çok makalesi vardır. Varlık ve Rh Sanat dergilerinde sanat, Ot dergisinde popüler kültür, Andante dergisinde klasik müzik üzerine yazıyor. Sanat, ekonomi ve siyaset konularında yayınlanmış on kitabı ve üç ulusal ödülü vardır. Çeşitli kanallarda, televizyon programları yapmaktadır.
- Reklam -
spot_img

SOSYAL MEDYA

13,609BeğenenlerBeğen
10,160TakipçilerTakip Et
37,295TakipçilerTakip Et
9,354AbonelerAbone

GÜNDEM

Bir Cevap Yazın

YAZARIN DİĞER YAZILARI

PolitiYol Telegram'da